Miasto nie istnieje bez wsi. Wieś nie istnieje bez miasta. Coraz częściej pomiędzy nimi powstaje jeszcze jedna przestrzeń – przedmieścia, które łączą oba światy i stają się miejscem spotkania różnych doświadczeń, stylów życia oraz sposobów myślenia.
Pierwszymi sygnatariuszami Listu Intencyjnego zostali Ryszard Śmiałek, Wicewojewoda Małopolski, prof. Joanna Hańderek, radna Miasta Krakowa, oraz Janusz Bończak, redaktor naczelny Istota.info. Reprezentują oni trzy różne przestrzenie życia publicznego: administrację rządową, samorząd oraz niezależne media obywatelskie. To symboliczne połączenie pokazuje, że budowanie wspólnot lokalnych nie należy do jednego środowiska. Jest wspólnym zadaniem mieszkańców, instytucji, organizacji społecznych, przedsiębiorców i samorządów.
Choć na mapach oddzielają nas granice gmin, powiatów czy dzielnic, w rzeczywistości codziennie korzystamy z tego samego ekosystemu społecznego. Jedni produkują żywność, inni ją kupują. Jedni pracują w mieście, inni wracają po pracy do podmiejskich i wiejskich domów. Spotykamy się w szkołach, urzędach, firmach, organizacjach społecznych, na targowiskach, wydarzeniach kulturalnych i sportowych. Łączy nas znacznie więcej, niż czasami chcemy dostrzec.
Dlatego idea ustanowienia Europejskich Dni Wspólnot Lokalnych nie jest próbą ujednolicania różnorodnych społeczności. Przeciwnie. Jest zaproszeniem do poznawania siebie nawzajem, dostrzegania własnej tożsamości i odkrywania tego, co możemy wspólnie przeżywać i tworzyć.
Od wielu lat obserwuję, jak ogromny potencjał tkwi w bezpośrednich relacjach pomiędzy mieszkańcami wsi, przedmieść i miast. Widać to podczas Wielkowiejskiego Targu, lokalnych wydarzeń społecznych, spotkań organizacji pozarządowych, przedsiębiorców, samorządowców i mieszkańców. Tam, gdzie ludzie spotykają się twarzą w twarz, znacznie łatwiej budować zaufanie, współpracę i poczucie odpowiedzialności za wspólne miejsce.
To właśnie kultura, przedsiębiorczość, edukacja, zdrowie, lokalna żywność, aktywność społeczna i codzienna życzliwość stają się spoiwem wspólnot. Nie wielkie strategie, lecz tysiące małych działań podejmowanych każdego dnia przez mieszkańców. To one budują odporność społeczną, bezpieczeństwo żywnościowe, rozwój lokalnej gospodarki i poczucie zakorzenienia.
Data 25 marca nie została wybrana przypadkowo. To właśnie tego dnia, w 2026 roku, w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie podpisane zostało Wielostronne Porozumienie „Mądre Wioski, Przedmieścia w Mieście”. Dokument połączył przedstawicieli administracji publicznej, samorządów, organizacji społecznych, instytucji, środowisk naukowych, przedsiębiorców oraz mieszkańców wokół wspólnej idei wzmacniania współpracy pomiędzy społecznościami wiejskimi, podmiejskimi i miejskimi.
Ta data ma również wymiar symboliczny. Marzec jest czasem początku. To okres, w którym rolnicy, sadownicy i ogrodnicy przygotowują ziemię, rozpoczynają pierwsze siewy i sadzenia, myśląc nie o dniu dzisiejszym, lecz o plonach, które pojawią się wiele miesięcy później. Wspólnoty lokalne rozwijają się podobnie. Nie powstają z dnia na dzień. Wymagają czasu, cierpliwości, troski, współpracy i wzajemnego zaufania.
Dlatego 25 marca może stać się nie tylko datą w kalendarzu, ale także symbolem wspólnego zasiewu. Dniem, w którym przypominamy sobie, że relacje pomiędzy wsią, przedmieściami i miastem trzeba pielęgnować tak samo, jak pielęgnuje się ziemię dającą plony. Im więcej uwagi poświęcamy wspólnocie, tym większe są owoce, które przynosi ona mieszkańcom.
W świecie, który coraz częściej doświadcza podziałów, izolacji i pośpiechu, potrzebujemy okazji do spotkania. Potrzebujemy dni, które przypominają nam, że wspólnota nie jest pojęciem administracyjnym ani politycznym. Jest relacją. Jest zaufaniem. Jest gotowością do współpracy pomimo różnic.
Dlatego wspólnie proponujemy, aby 25 marca stał się Europejskim Dniem Wspólnot Lokalnych. Dniem poświęconym ludziom i miejscom. Dniem współpracy pomiędzy wsią, przedmieściami i miastem. Dniem, w którym przypominamy sobie, że niezależnie od miejsca zamieszkania współtworzymy jedną przestrzeń życia.
Wieś. Przedmieścia. Miasto.
Jedna wspólnota.
Tekst, fot. Janusz Bończak
Moment podpisania LIstu Intencyjnego:
Ryszard Śmiałek, Wicewojewoda Małopolski, prof. Joanna Hańderek, radna Miasta Krakowa, oraz Janusz Bończak, redaktor naczelny Istota.info.
