Polska wchodzi w falę upałów. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa ostrzega, że w najbliższych dniach wysokie temperatury obejmą niemal cały kraj. Najgoręcej ma być w niedzielę, 28 czerwca. IMGW w prognozie tygodniowej wskazuje dla większości kraju wartości od 30°C do 35°C. W zachodniej i częściowo centralnej Polsce, według wypowiedzi synoptyków IMGW cytowanych przez media, możliwe są lokalnie jeszcze wyższe temperatury, sięgające 35-39°C. W pełnym słońcu ciemne nawierzchnie, takie jak asfalt, beton czy przesuszona ziemia, mogą nagrzewać się znacznie mocniej niż powietrze i przekraczać 50°C.
Można powiedzieć: to tylko lato. Można też zobaczyć w tym coś więcej.
Upał przestaje być jedynie sezonową niedogodnością. Coraz częściej staje się warunkiem, który zmienia codzienne decyzje. Kiedy wyjść z domu. Czy dziecko może bezpiecznie spędzić dzień poza domem. Czy praca na zewnątrz nie stanie się zagrożeniem. Czy starsza osoba da radę dojść do sklepu, jeśli po drodze nie ma cienia. Czy rolnik może jeszcze spokojnie czekać na deszcz, czy już zaczyna liczyć straty.
Najnowsza aktualizacja naukowa Indicators of Global Climate Change 2025, opublikowana 11 czerwca 2026 roku w „Earth System Science Data”, pokazuje, że ocieplenie wywołane działalnością człowieka osiągnęło w 2025 roku poziom 1,37°C względem epoki przedindustrialnej. Przy obecnym tempie świat może przekroczyć 1,5°C już w ciągu około czterech lat.
To nie oznacza, że któregoś dnia zacznie się jedna wielka katastrofa. Oznacza raczej, że takie dni jak dziś będą coraz częściej sprawdzać, jak naprawdę zorganizowane jest nasze życie. Czy mamy cień przy drogach, szkołach, przystankach i targowiskach. Czy podstawowe usługi są blisko ludzi, którzy nie mogą chodzić daleko w pełnym słońcu. Czy woda, zieleń i odpoczynek są traktowane jak element bezpieczeństwa, a nie dekoracja przestrzeni.
Upał nie uderza we wszystkich tak samo. Dla jednych jest dyskomfortem. Dla innych barierą. Ktoś pracujący fizycznie nie może po prostu „unikać słońca”. Osoba starsza może zostać w domu nie dlatego, że nie chce wyjść, ale dlatego, że droga do sklepu, przystanku albo lekarza staje się zbyt trudna. W takich momentach klimat przestaje być tematem z raportu. Staje się sprawą chodnika, drzewa, ławki, studni, sklepu, przystanku i sąsiedzkiej uważności.
W Istocie opowiedzieliśmy o tym także w opowiadaniu „Tylko to, co zostało”. Tam upał nie jest tłem. Jest światem, który powoli odbiera ludziom swobodę, pamięć i nadzieję.
Zapraszam do przeczytania go właśnie teraz, kiedy gorąco za oknem przestaje być tylko pogodą.
Źródła: Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, IMGW, Indicators of Global Climate Change 2025.
(jb)
